Bài 03: Cách mạng công nghiệp

Máy móc thay đổi sản xuất và cuộc sống ra sao?

Bộ bài giảng gồm 26 slide, mở đầu bằng việc so sánh một gia đình kéo sợi, dệt vải với một xưởng tập trung máy móc và người làm thuê. Từ một sản phẩm quen thuộc, học sinh nhận ra thay đổi về công cụ, nguồn động lực, nhịp lao động và cách tổ chức sản xuất.

Phạm vi chính là từ nửa sau thế kỉ XVIII đến giữa thế kỉ XIX. Bài nhấn mạnh công nghiệp hóa là quá trình kéo dài, không đồng đều giữa các ngành và khu vực; nghề thủ công cũng không biến mất ngay khi nhà máy xuất hiện.

Thành tựu được giải thích qua công dụng và mối liên hệ

Phần nước Anh kết nối vốn, thị trường, nhân công, tay nghề, than, sắt và giao thông với điều kiện phát triển công nghiệp. Ngành dệt được dùng làm ví dụ xuyên suốt để phân biệt kéo sợi với dệt vải và thấy một cải tiến có thể làm nảy sinh nhu cầu ở công đoạn khác.

Các nội dung tiêu biểu gồm máy Gien-ni, máy kéo sợi dùng sức nước của Ác-rai, cải tiến động cơ hơi nước của Oát và máy dệt của Các-rai. Mốc bằng sáng chế được phân biệt với quá trình thử nghiệm và phổ biến công nghệ. Bài không trình bày Oát như người tạo ra mọi động cơ hơi nước.

Phần vận tải đề cập hai tuyến Stockton–Darlington năm 1825 và Liverpool–Manchester năm 1830. Học sinh giải thích quan hệ giữa đường sắt, vận chuyển hàng hóa, luyện kim và chế tạo máy. Các ví dụ ở Pháp, các bang Đức và Mỹ cho thấy nhiều cách tiếp nhận công nghệ, với sức nước, sức ngựa và hơi nước còn cùng tồn tại.

Nhìn nhận cả lợi ích và những vấn đề mới

Bài hướng dẫn phân biệt năng suất với sản lượng thông qua tình huống so sánh có cùng số người và thời gian. Từ đó, học sinh tìm hiểu việc mở rộng thị trường, phân công lao động và sự phát triển của tư sản công nghiệp, công nhân.

Các slide về đô thị, môi trường, điều kiện lao động và lao động trẻ em giúp đánh giá nhiều mặt. Luật nhà máy năm 1833 được đọc cùng một báo cáo thanh tra năm 1836 đã diễn ý, để đặt câu hỏi về khoảng cách giữa quy định và thực hiện. Một trường hợp được ghi nhận không bị khái quát thành tình trạng của mọi nhà máy.

Hoạt động và hỗ trợ giảng dạy

Học sinh có thể trao đổi cặp đôi, nối máy với sản phẩm, chọn một thành tựu để bảo vệ ý kiến và giải thích tác động liên ngành. Nhiệm vụ nhóm yêu cầu nêu lợi ích, nguy cơ và đề xuất cách giảm tác hại của nhà máy dệt hoặc đường sắt.

Phần luyện tập có nhận định cần sửa, câu hỏi phân biệt dữ kiện với điều chưa thể suy ra và phiếu cuối bài gồm ba câu có dẫn chứng. Ghi chú trong từng slide cung cấp cách tổ chức, đáp án gợi ý, điểm phân hóa và những lỗi kiến thức thường gặp.

Giáo viên có thể triển khai trong khoảng hai tiết theo gợi ý, hoặc rút gọn phần mở rộng để tăng thời gian thảo luận. Mục tiêu trọng tâm là nối được một phát minh với thay đổi sản xuất và hệ quả đời sống, thay vì học thuộc toàn bộ tên riêng.

Định dạng tệp và lưu ý sử dụng

Tệp PPTX gồm 26 slide đồ họa hoàn chỉnh. Chữ và hình minh họa nằm trong ảnh slide, không phải các thành phần có thể chỉnh sửa riêng bằng hộp văn bản hoặc công cụ vẽ của PowerPoint. Phần Notes là văn bản có thể bổ sung, rút gọn hoặc thay đổi theo lớp.

Hình minh họa máy móc giúp quan sát ý chính, không phải bản vẽ kĩ thuật để chế tạo. Những tình huống giả định và đoạn tư liệu diễn ý được phân biệt trong hướng dẫn. Giáo viên nên xem trước toàn bài, đọc Notes và mở thử trên thiết bị trình chiếu trước khi sử dụng.